t Is gain hoogzummer meer. Dij tied hevve had. d’Haarfstdoagen komen der al aanzetten. Bloaren aan bomen en stroeken begunnen al te verkleuren en òf te valen, dook en damp trekken over t lege veld. t Is stil worden. Gain vogel dij meer zingt.

In augustus is t al begonnen: dou zongen de vogels inains nait meer. Augustusmoand, dat is n stille moand. t Is aans nog mor n zetje leden dat de swaarde liester kerelachteg bovenop d’ antenne van t dak te zingen zat. Net of d’haile wereld van hom was, of e zeggen wol: hier bin ik de boas. En aans gainent! En den de koekoek. Dij kin der ook wat van! n Broanie-schopper is t! En zo loos as n rödde, dat wil ik joe vertellen. Nee, t is gain hoogzummer meer. Dij tied hevve had. Ook in t aigen leven. d’Haarfstdoagen komen der al aanzetten. t Wordt stil om ons tou. Dook en damp van vrouger joaren trekken over ons hin. Swiegsoam ligt ons wereldje der bie. Tied om even daiper over n bult dingen noa te dinken, ook al komt ter wat triesterghaid bie te pas. Net as in t “Verdraiterg laidje” van Geert Teis.

Ver weg is al t veujoar

en geel wordt het gras.

Gries is nou aal t gruin al

dat zo vris ainmoal was.

De zummer het t leden

 gain ieme dij bromt

 het koren is sneden

de winter dij komt.

Zo gaait t ook ons minsen

veurdat aine t wait

veurbie is zien zunne

 eer t zummer nog hait.

Ik leef in t verleden

en haarfst is t al domt

 mien koren is sneden

 mien winter, dij komt!

Tja, dij koekoek. Ik mag hom wel lieden as e doar wied vot, midden in t veld, aan t roupen is. Doar zit wat opgewekthaid en moud in, wat waarmte: de zummer is op aantocht, lu! En net as ik dink: wat is dij koekoek mie ja vertraauwd tou, net as ik hom daip in mien gemoud opsloeten wil, den het hai de boudel nog veur de gek ook. Hai schattert t uut: ach-ach-ach-ach! Den het hai t haile spultje net niks in de reken. Hai lagt om zokzulf en hai lagt óók om ons mìnsen, dink ik wel ais. Joa, ik mag hom geern lieden, dij koekoek, t Is nog n kurendriever ook! n Koekoek, dij traauwt nait. Hai leeft as ainspaanjer op aigen bandevout. En as hai zien aigen noam ropt: “Koekoek”, den ropt hai aiglieks n vraauwchie bie zok. Dij dekt hai den lopiesweg. En den mag zai, wat hom aangaait, wel weer ophoupeln.

 t Vraauwchie is al nait veul beter. Main ie dat zai heur aigen aaier uutbrödt? Ze zol wel gek wezen! Zai legt heur aai ieder keer in t nust van lutje zangvogeltjes. In ieder nust ain aai. Loaten dij heur vliet doar mor op doun! En dij stumpertjes hebben t nait in de smiezen, d’Aaier van zangvogeltjes komen noa vattien doagen uut. Mor t koekoeksaai al noa twaalf doagen. En wait je wat zo ’n koekoeksjong t eerstes dut, as e net uut dobbe kropen is? Hai smit d’aaier van dij zangvogeltjes t nust uut. En as der al n poar zangvogelaaier uutkomen binnen, den goan dij jongen ook votdoadelk overboord. Den het zo’n koekoeksjong t riek al lain. En aal t vreten ook. En hai kin wat aan, hur! De zangvogeltjes waiten nait woar zai t eerstes of t lestes griepen mouten.

Vrouger mainde men dat n koekoek bie haarfstdag in n sperwer veraanderde. Ons veurvoaders vonden n koekoek n gehaaimzinnege vogel. Ik heb ais n verhoal lezen, ook uut vrouger tied, dat n koekoek nait zó mor n koekoek is. Nee, t eerste joar is hai n vaalk, t twijde joar n klemvogel en eerst in t daarde joar wordt hai n koekoek. Doar is noatuurlek gain steek van aan, mor in dij tied wozzen ze nog nait dat n koekoek bie haarfstdag wied vot trekt. Hailemoal noar Angoloa tou, stoef bie Zuud-Oafrikoa. Dat is n hail inde uut de zokken. En hai dut dat bie nacht. Stelt joe ais veur: zo’n koekoek, dij hier d’haile zummer zo mooi roupen het, ons allerdeegs n beetje veur de gek had het, dij vlogt nou deur nacht en ontied, over baargen en zeeën hìn, noar de waarmte in t zuden tou. Nee, dij koekoek krigt t nait kedo in t leven, hai krigt niks vergees.

Zo gaait t ons minsen aiglieks ook.

Wie huiven den wel nait zo wied vot te vlaigen as dij koekoek, bie haarfstdag zuiken wie toch ook de dingen op dij weerde hebben, dij van belang veur ons binnen. De waarmte van t zuden, zeg mor: dat, woar t aiglieks om draait. De franje mag der om ons nou wel òf. Ook al is de koekoek der nait meer, ik neem aan dat zien moud en zien opgewekthaid en, as t aits kin, óók n beetje van zien kuren en van zien gekkeghaid, bie ons bleven binnen. Woar wie stillechies wat om laggen kinnen, al is t ook mor om ons zulf. En hopelk zellen wie aankoom joar de koekoek weer heuren!