Der was vrouger ais n ol Jeudenrabbi. Hai haar n laange, grieze board en boven op zien kop druig hai n swaart kelötje.
t Was n hail geleerde kerel: hai dee niks aans as lezen in de Tora en in de Talmoed. En aine dij aaltied in zokse stoere bouken leest, dij mout doar wel slim loos en verstandeg van worden.
Op n goie dag was dij Jeudenrabbi in n old Jeuds bouk aan t lezen.
Wachter, wat is der van de nacht? ston der. En dij ol Jeudenrabbi docht doar ais stief over noa. Nacht, dat was n tied van donkerte, van zörge en verdrait. En dag, dat was licht en zunschienweer.
En as aine vragt: wachter wat is der van de nacht, den zei dat beduden: hou laank duurt t nog veurdat ter in mien leven gelok en bliedschop, zunschienweer komt? n Beetje gelok, wat waarmte om joe tou, zunschienweer zeg mor, doar zitten wie aalmoal ja om te springen. Wie zitten gewoon op knipnoagels. Och joa, dat wos dij ol Jeudenrabbi óók wel.
Mor dou ging hai doar swoar over noadinken. En dou wer t wiesmanswaark. Zo gaait dat voak bie van dij hail lozen, den goan ze der daip deur.
Dou wol hai waiten of je ook persies t ogenblik zain konden dat de nacht opholdt en de dag begunt. Wenneer wordt t écht dag in ons leven? d’Ol Jeudenrabbi vruig t aan zien baaide leerlingen.
Dat was n stoere vroage, vonden dij. d’Eerste leerling dee der n gooi noar. As je in de verte t onderschaaid zain kinnen tussen n hond en n schoap, mainde hai, den is t dag. Nee, da’s nait goud, zee de rabbi. As je in de verte t onderschaaid zain kinnen tussen n wiendroefbos en n viegeboom, zee de twijde, den is t vervast dag.
Nee, zee de Jeudenrabbi, dat is t ook nait. Zeg ie t ons den mor, zeden de leerlingen.
En dou zee dij Jeudenrabbi: t is pas licht as je in t gezichte van n mìns zain kinnen dat hai joen noaste is. Veur dij tied is t nog donker en is de nacht nog bie ons.
Aan dat verhoal mos ik dinken dou Geert Snieders mit n steertpannechie vol waarme soep bie Jans Hoazelhof d’achterkoamer instapte.
Jans en Geert wazzen noabers, al meer as fiefteg joar. En zai haren ook al meer as fiefteg joar roezie. Woarom? Dat wos gain mìns, alderdeegs Jans en Geert zulf al nait meer. t Zet wel deur d’hounder komen wezen. Veur Jans was Geert hail gewoon: dij rötzak van hiernoast. En Geert nuimde Jans: de grootste ploert van t haile loug. Dat was in t begun al zo worden. En as je der niks aan doun om dij roezieboudel aan zied te moaken, den blift t ook zo. En zó was t dus ook bleven.
Geert zat net zo min veul bie as bie Jans. Wie keken der bie ons op t dörp mor n beetje vrumd tegen aan, tegen dij baaide toesterge ol kerels. Zoere Jans en Geert Verdrait, zo nuimden wie ze elks ofzunderlk. Mor in kombinoatsie wazzen zai B. en W. van t Roege Veld. Geert Verdrait was den börgemeester en Zoere Jans wetholder, as ik mie nait misheb. Mor veur t zulfde geld het t net aansom west. Jans was aaltied vrijgezel bleven. Geert nait. Noar t volk vertelde mos Geert n zetje traauwd west hebben. Mor t vraauwmìns haar binnen drij moand d’hakken al weer optrokken en was ofraaisd, gain mìns wos woar noar tou.
En zodounde wazzen Zoere Jans en Geert Verdrait d’ainegsten dij op t Roege Veld woonden.
Nait dat Jans en Geert d’haile dag tegen mekoar aan t schelden wazzen, omreden zai nkander nait lieden moggen, och gunst nee. Den zollen zai doar ook ja dagwaark aan had hebben. Ze deden net of ze mekoar nait zaggen. Gain goidag kon der òf. Elks leefde op zien aigen aailaand.
Eerguster, dou ik net bie ol vrouw Kok aan t Achterdaip vot kwam, ston postloper Pait Houkstroa mie bie mien woagen op te wachten. As ik t aits wachten kon zol ik eerst mor even bie Zoere Jans kieken goan, zee e.
Hai haar Jans in de bedstee aantrovven, dou hai hom de post brocht. n Hattak, ducht mie, zee Pait Houkie nog, om mie alvast n beetje op glee te helpen.
Pait Houkie zien diagnose klopte. Jans haar inderdoad n beruierte had. Gain swoare. Zien aine aarm hong der mor wat slap bie en t proaten was ook nail hailemoal in odder. Hai prommelde wat veur zok hin. Hier kon ik ook nait veul uutrichten: wiekzuster mos der mor heer.
Boetendeure ston Geert Verdrait mie op te wachten. “Wat scheelt hom?” vruig e. Zien doeme wees wat onverschilleg noar Jans zien huus.
“n Beruierte,” zee ik. “Magst wel n toutast veur hom doun, aans komt hai der in om.”
“n Lichte of n swoare,” wol e nog waiten. Geert Verdrait dee net of e t leste nait heurd haar.
“Der net tussen in,” zee ik nog, veurdat ik in d’auto sprong, om te kieken of k ons wiekzuster nog aan d’hakken komen kon.
Jans zien beruierte trok oardeg rad weer bie. Noa n dag of wat zat hai al weer in stoule, in zien laange, blaauwstreepte onderboksem, pedde op kop.
Ik haar hom net vroagd of hai zien gerak wel kreeg, dou Geert Verdrait mit n steertpannechie vol waarme soep bie Zoere Jans d’achterkoamer instapte.
Ik kon mor zo vernemen dat hai der ieder dag west haar, zó aigen wazzen z’al mit zien baaident.
En dou schoot mie t verhoal van dij ol Jeudenrabbi weer in t zin: t is pas licht as je in t gezichte van n mìns zain kinnen dat hai joen noaste is. Veur dij tied is t nog donker en is de nacht nog bie ons.
