Wie stoan der aiglieks nooit zo bie stil, mor t is nog mor n poar doezend joar leden dat ons veurvoaders overaal zowat n god veur haren, n God veur de regen, aine veur de wind en veur de wien en veur t woater, n oorlogsgod en gounent veur de vruchtboarhaid, ie kinnen t nait zo gek bedinken of der was wel aine veur. En doar leufden zai hail eerlieks aan. De noamen van de doagen binnen noar dij goden nuimd. Dat zei ik joe ditmoal ais uut de douken doun.
Zundag. Dat is noatuurlek nait stoer. Dij dag is noar de zunne nuimd. De egiptenoaren leufden in n hail koppeltje zunnegoden. Aine der van was Osirus, dij over de vruchtboarhaid van t laand bie de Nijl ging. Osirus was traauwd mit zien zuster Isis, net zo as de Farao’s dat ook deden. Osirus zien bruier haar t nait zo op hom begrepen en hai muik hom den ook dood. Hai kapte t liek van Osirus in vattien stokken en kwakde dij over hail Egipte hin: hier n stok en doar n stok. Isis luit t haile spultje weer bienkander zuiken en ging der dou bovenop zitten. Zai haar zokzulf eerst in n sperwertje veraanderd. Dou zai as sperwer mit de vleugels sluig, warempel, dou was Osirus weer leventeg. En op t zulfde ogenblik was Isis in verwachten. Kört en goud, dij goden van de zunne, doar in Egipte, wazzen nait veur ain gat te vangen.
Doar hebben wie de zundag noar nuimd.
Moandag. Veur de moane haren ons veurollen groot respekt, hoast nog meer as veur de zunne. De moane, dij kon der wat van. Zó ston e der in volle glorie en n dag of wat loater wer e minder en minder, in t lest was e hailemoal vot. En net as zai dochten: hai is hom smeerd, verdikke, doar kwam e weer aan. Dat ging net as in heur aigen leven. De aine moal ging t heur veur de wind en n aander moal kon t gain snaren lieden. Mit t gewas op t laand was t net zo: opgoan, blinken en verzinken en den weer van veuren òf aan, zo as köster van Garrelsweer zee. Gain wonder dat ons veurollen mit ontzag noar dij moane keken.
Dingsdag. Tyr was n oorlogsgod bie de Germoanen, net zo as Mars dat was bie de Romaainen. In t begun haar hai n aander boantje. Dou mos hai t akkerlaand en t vai n beetje in de goaten holden. Mor dou de koien zaik wazzen en t gewas mishottjede, dou zee t volk dat Mars of Tyr beter uut zien doppen kieken mos. En stoadeg-aan hebben zai n oorlogsgod van hom moakt. Van Tyr komt Tirsdag in t noors, Tuesday in t Engels en Mardi in t Frans. t Letien pruit van martis dies: de dag van Mars.
As der vochten worden mos, den deden ze dat t laifst op dingsdag. Mie persoonlek zegt dat nait zo veul. Ik biet ook op aander doagen wel van mie òf, as ze mie te noa komen.
Wonsdag. Wonsdag komt van onze olle vrund Wodan. Wodan was de oppergod bie de Germoanen, de boas van t spul, zeg mor. Wodan komt van waaien, wuilen en van wind. As t snachts störmde, den ree Wodan op zien peerd deur de locht. Op zien scholders zatten twij roaven, dij alles zaggen wat ter op de wereld gebeurde. Wodan was n haile verstandege god. As je sneuveld wazzen en bie t Walhalla aankwammen, den luit Wodan joe der in. De Romaainen nuimden hom Mercurius. En zo is t komen dat wie van Wonsdag proaten, d’Engelsen van Wednesday, mor de Fransen van mercredi, noar dij Mercurius. Duutsers zeggen gewoon Mittwoch, doar is niks aan.
Dunderdag. Nou binve bie Donar, de dundergod mit zien rooie board. Donar, ook wel Thor nuimd, haar n dikke hoamer in de voesten. As t dunderde, den smeet Donar zien hoamer vot. Mor dij kwam vanzulf bie hom weerom. Donar was de boas van weer en wind, van de vruchtboarhaid; hai keek der op tou dat men traauwen ging, hai mos zaiken beter moaken, in ain woord: Donar haar t aaltied zo drok as hounder veur Poaske. Hai ree den ook op n woagen, woar twij bokken veur luien.
De Romaainen zeden Jupiter tegen hom. Doarom zeggen wie Dunderdag, d’Engelsen Thursday en de Fransen jeudi, van dies Iovis-dag van Jupiter.
Vrijdag. Nuimd noar Freya, Wodan zien vraauw. Mit Freya kin ik aaiden en plougen. Freya was de godin dij over de laifde ging. En ook over t vrijen. Zai ree op n everswien. En as dij ais n moal n snipperdag haar, den nam Freya n woagen. Dij wer trokken deur twij katten. Freya zörgde veur t veujoar, veur zunschienweer en veur de bloumen.
Dichters en schrievers, doar was zai ook hail wies mit. Zai was ook de godin van de vruchtboarhaid. En dat ik ieder week n verhoaltje veur joe schrieven mag, ik dink dat Freya doar achter zit.
In t Engels is t Friday, in t Duuts Freitag en in t Frans vendredi, noar Venus. Venus was net zo aine as Freya.
Zotterdag. Van Saturnus, de god van t zaai- en pootgoud. Hai keek ook wat om noar kultuur en hai zörgde der veur dat men de moud der inhuil en de kop der veur. En dat t volk even tied nam om zok in t hou en in t woarom van t bestoan te verdaipen. En zo stoadeg-aan wer de zotterdag n dag van rust en van omdinken. Den mos je joe kloarmoaken om weer vris en schoon aan n nije week te begunnen. Doarom mos ik as kind noatuurlek aaltied op zotterdag in tobbe, k Heb ter nooit zo bie stil stoan, mor dat heb ik aan dij Saturnus te danken had!
Zo, dat was de haile week, dag veur dag. En meer wil ik der nait van zeggen. Allent nog dit: wat veur dag t ook is, dag is nooit zo nat, of zun schient aaltied wat!
