10 maai 1940! Morgen is t al weer fiefteg joar leden, meer as n haalve minsenleeftied. Ik kin mie t hoast nait begriepen. Wat gaait de tied toch rad. Mor ik wait nog persies hou ik t as kwoajong van n joar of twaalm ondervonden heb: t begun van wat loater de bezettenstied worden zol.

t Zol vervast n strooiende dag worden, dij vrijdag. Der lag n lichte, dokege damp as n deken op t laand, smörgensvroug al. Dat was n goud taiken: den zol t wizze n mooie dag worden. En t weerglas bie ons in t gangkie luip ook omhoog, dou ik der tegenaan tikde.

Ik was al vroug uut de veren om mien huuswaark nog even weer over te kieken. Ons voader was aan t melken: de koien luipen al weer n dag of wat in t gruinlaand en ons moeke muik aanstalten om n vracht pankouken veur ons te bakken. Dat dee zai ieder mörgen. Veur en aleer wie noar school ofraaisden mos der n goie loage invlijd worden.

d’ Oorlog begon veur mie dou ons voader inains mit n zörgelk gezichte keuken instappen kwam. “’t Is net of k aal vlaigmesienen heur, in de verte”, zee hai. “En ze loaten ducht mie ook hier en doar wat broggen de locht invlaigen. Zet radio ais aan.”

t Duurde even veurdat radio waarm lopen was -der zatten destieds nog laampen in- mor dou wozzen wie den ook votdoadelk woar wie aan tou wazzen. t Duutse leger haar mit n gloepstreek en zunder woarschaauwen ons laand overvalen. En om de hoaverklap wer der omroupen, der kwammen lochtlandingstroepen omdele. Ik heur t nog: bie Iepenburg, bie t vlaigveld Valkenburg en bie de Moerdijk, t Was om kold van te worden. Zollen ze de Gele Klabbe op t Knoal óók in de tocht vlaigen loaten hebben? Doar zat dinemiet onder. Ik kwam der ieder dag n poar moal over.

En bie de Pekelderweg lag n bunker. Dij ston doar in mien ogen op n dom stee. As je doar mit n mitrailleur in zotten haar je allain mor vrij kuur over t Boerendaip, nait ains over de Pekelderweg.

Achter ons boerderijchie heurde ik hou de broggen links en rechts de locht invlogen. De Gele Klabbe was der ook bie.

Dij dag huf ik nait noar school. “Da’s lang nait vertraauwd”, zee ons moeke, “ze zellen doar wel slim aan t schaiten wezen.”

Ons noabers wazzen bie d’N.S.B. Dij vonden t nait slim dat t Duutse leger der aanzetten kwam. Doar kon t allend mor beter van worden. Zo as de regeern en mit noame Colijn ons boeren stikken loaten haar, doar was t ìnde van vot. Nee, nou zol der n aandere, n betere tied komen.

Ik zai nog hou mien voader dou veur t eerst mit n verbrande kop t woord laandverroader in de mond nam. En n laandverroader was n soort Judas. Dij Judas haar zok loater ophongen en d’ ingewanden wazzen hom tou t lief uutbôrsten. Mit n laandverroader zot t nait best oflopen, in mien ogen. Achteròf vol dij laandverroad van de mainste lutje boertjes nog wel wat tou, mor dat wozzen wie dou nog nait.

Ik vuilde dij dag veur t eerst echte hoat en nied om mie tou. t Was véúr dij tied nooit zo dudelk west: de mainste dingen werden mit n beetje gekhaid ofdoan en wie haren t aiglieks nooit echt leufd dat dij Duutsers der n moal aankomen zollen. Mor nou was t inains over. Nou was t eerns worden. De wereld was inains veraanderd.

Wat mie van dij dag bieb leven is? Dat ter twij werelden wazzen! d’Aine wereld, wied vot, hail in Holland en bie d’ofsluutdiek, woar z’ aan t vechten wazzen en aan t schaiten en aan t bommen gooien, zo as radio zee en mien aigen lutje, vertraauwde wereldje, stoef om mie tou.

Mien wereld, woar t koolzoad as glèngele luchters in t zunlicht te bluien ston, op daarde kaambe achter ons boerderij, woar d’iemen aan snuiden en woar t aalmoal stil en vredeg touging. Ik wait nog dat bruier en ik dij dag kikkerrit in n weckvlèzze deden en dat wie stiekeltjes in sloot vongen. En lopiesweg hebben wie aan slootswale botterbloumen en pinksterbloumen veur ons moeke plokt. Zundag was t ja Pinkster. Den zol n boeketje bloumen nait misstoan.

De doagen der op gingen aan ons as n dreum veurbie. d’Aine wos dit te vertellen en d’aandere dat. Bie Winschoot zat n Duutse traain mit t swoarste geschut vast: ons leger haar doar net op tied n spoorbrogge de locht invlaigen loaten. En bie Kornwerderzand wazzen doezenden en nog ais doezenden Duutse soldoaten as knienen van d’ofsloetdiek ofmaaid. In Rötterdam haren ons mariniers, de swaarde duvels, mit t mes tussen de tanden de broggen over de Maas bestormd. Doarom was Rötterdam plat gooid en aans naarns om. Hitler was de grootste ploert dij der beston. En bie de Grebbeberg, joa, doar wazzen de Duutsers der wel deurhìn komen, mor t haar heur meer as tiendoezend dooien kost. Dij Duutsers, dat wazzen filaaine lu. Dij trokken t soldoatengoud van ons soldoaten aan, om ons leger in de ware te moaken. Rötzakken wazzen t. En Prins Bernhard haar zulf op t dak van t pelaais twij doagen te schaiten stoan op duutse vlaigmesienen. Hai haar der n aarm bie verspeuld.

Mor dou n dag of wat loater ons keunegin mit de regeern noar Engelaand vlucht was, dou hebben wie t doar wel even stoer mit had. Slim stoer! Dat de regeern op de loop ging, nou ja, minister-president De Geer haren wie toch al nait veul in de reken, dat was mor n schiet- in-de-boksem. Mor ons keunegin, dat konden wie ons nait begriepen, d’ eerste week of wat. Ons noabers taargden ons der mit. Wie wazzen votdoadelk zowat gek in d’ hakken. Van ons keunegin mozzen z’ofblieven! En wie huilen ons groot: “Ons keunegin is heur net op tied ontkomen!”

Op 14 maai het ons laand zok overgeven, doags noa Pinkster. Generoal Winkelman, d’opperbevelhebber van ons leger, kwam t ons zulf vertellen, op radio. Deurvechten was nait meer verantwoord. Rötterdam lag al hailemoal plat en Utrecht en n Hoag zollen der achteraan goan.

“Dij rötzakken!” zee ons voader.

Mörgen is t al weer fiefteg joar leden.

Wat het zok wat onder ons ogen ofspeuld in bezettenstied!

Wat n verdrait. Wat binnen der n tevens en n huusholdens schonden! Dat t zó slim worden zol, nee, doar hebben wie dou gain ogenblik bie stilstoan. En dou wie vief joar loater bevrijd wazzen en ons aigen keunegin weer bie ons woonde, dou hevve mitnkander ons laand weer opbaauwd. En hou!

As ik eerlek bin leuf ik nait dat ter n beter stee op de haile wereld te vinden is, al kankern en kloagen wie ook om lieven.

Ie zellen mie wel n slim olderwetse kerel vinden, mor as t Wilhelmus klinkt en weer klinkt, den zing ik aaltied uut volle borst mit.

As taiken dat wie ons deur gainaine onder t mous stoppen loaten.