1990 Hemelvoart
Wat dood is of vergoan komt nooit weerom.
Mor as t in oavendrood ondergoan is, mit glans en mit waarmte, den kin der nog joaren licht van ofstroalen. Over dood en graf hìn.
Staarker nog: hail veul dingen van vrouger lieken in ons geheugen, in de moaneschien van ons geheugen, voak mooier as dat ze destieds in t zunlicht van t echte leven wazzen.
Vin ie dit n daipzinnege gedachte van mie? Ik zulf aiglieks ook!
En dij heb ik eerlieks woar zulf bedocht, dou ik in toene mien worreltjes aan t uutdunnen was. Nou is worreltjes uutdunnen sekuur waark, n fiene juvver, woar je joen verstand goud bie hebben mouten. En bie mie mout dat hail persies gebeuren, omreden ik zaai de worreltjes aaltied tussen n poar riegen silötten in. Ze zeggen, den krieg je der gain vreterij aan. Zodounde mout ik der op verdocht wezen dat mien silötten der nait onder leden, as ik der deurhin kroep.
Mor goud, ik was mien worreltjes aan t uutdunnen en dou schoot dij daipzinnege gedachte mie inains in t zin. Zokswat haar ik miezulf aiglieks nait uut de maauwe schud en doarom luip ik in draf noar huus tou, om hom vot veur joe op te schrieven. Woar worreltjes uutdunnen al nait goud veur is!
En t is singelier, mor dou ik guster hail touvalleg in d’auto t dampie van Edo van der Loan zien huus veurbie ree, dou was dij daipzinnege gedachte der inains weer. Bie ol Edo van der Loan zien huus! Och, op zokzulf was t gain groot wonder dat dij daipzinneghaid net veur Hemelvoart doar veur t licht kwam. Houveuljoar was dat al weer leden? n Joar of tiene? Joa man, mit Hemelvoart op de kop tien joar. Ik wos t nog persies.
k Was destieds nog mor n zetje huusdokter, nog mor zuneg n haalf joar.
Joa, den mos t wel in vievenfiefteg west hebben.
En veur ik der zulf op verdocht was trapte ik al op t rempedoal. d’Auto huil ho aan kaande van de weg. t Aarbaidershuus van Edo van der Loan ston der nog net zo bie as vrouger.
t Was of der gain tied overhìn goan was. Veurin twij vinsterroeten en doarnoast t krimpie mit de veurdeure. Achter dij veurdeure woonde Edo destieds in n soort braide gange. En achter in dij gange was n bedstee of timmerd mit n bedplaanke der in en mit n olderwetse berrelichter.
As ik bie ol Edo wezen mos, den luip ik aaltied achterom, omreden dij veurdeure was dichttimmerd. Edo woonde in wat hai nuimde n ziedkoamertje, at was t meer n hok. Zien dochter en schoonzeun mit de kinder haren t grootste dail van t lutje huus. Dat mos ook wel: der wazzen wel n stok of vief kinder.
As ter op aankwam zat ol Edo heur aiglieks dik in de wege. Mor zien dochter zörgde goud veur hom, ik kin t nait aans zeggen.
Ol Edo van der Loan haar nait veul meer om bie te zetten. Mainsttieds lag hai op bèrre, n hail enkeld moal zat hai in stoule bie toavel, stoef veur aine van dij lutje roetjes in ziedmure van t aarbaidershuus.
Men kin t zok vandoage de dag nait meer veurstellen hou olle minsen der vrouger bie langs kwammen. Mor olle Edo was aaltied zo tevree as wat.
Beter kon hai t ja nait kriegen! Op zien olle dag in zien aigen huus wonen, in zien aigen bedstee sloapen, kinder dij goud veur hom zörgden, klaainkinder om hom tou, wat kon n mins nog méér begeren! En dat ze aalmoal goud wies mit hom wazzen, dat vernam ol Edo mor zó.
Op toavel ston gain staingoud, allend mor n kwispeldoor. Doar snittjede olle Edo ieder bod n stroale tebakssap in, as hai op was. Op bèrre, den ging t in de pispot, dij op bedsplaanke ston. En as zien slootje leegkaauwd was, den ging dij der ook in. Ik keek voak even in dij pispot. As t aits kin mout n huusdokter ja op de höchte blieven hou t woater van zien klanten der uutzugt.
Of t roodachteg is, of donkerbroen. Of sobbeg. Bie olle Edo laggen der aaltied n poar uutkaauwde sloatjes in, as stille getugen van zien dankboarhaid en tevredenhaid. Op t lest kwam t zo wied, dat Edo van der Loan kon gain vere meer veur de mond wegpoesten, zó min was e worden.
“t Zel wel gaauw oflopen wezen”, zee hai n moal tegen mie, “ik dink dat ik op Hemelvoartsdag ofraaizen goa.” Ik leufde doar destieds gain woord van. Pas veul loater heb ik begrepen dat t voak uutkomt, as olle mìnsen zokse dingen zeggen.
En Edo van der Loan kon mie t sekuur uutstôkken hou of t goan zol.
Zien ziel zol zok den lösmoaken van zien liggoam en zol zó mor deur de beune hìnschaiten, deur t dak hìn en den hoog de locht in vlaigen. Hail in de daipte kon Edo den veur t lest zien huus liggen zain, joa t haile dorp. Den zol hai ook nog even noar mien huus loeren, dat beloofde hai mie.
t Zol aal klaainer en klaainer worden en ook nait van belang meer wezen.
Deur de wolken zol hai hìnvlaigen, op n lichte wolkenwoagen, zee Edo, bie de moane langs, wied genog van d’haide zunne òf, tot achter de steerns.
Doar was n huus veur hom kloarmoakt, in n stad mit stroaten van gold. Dij stad lag aan n gloazen zee. “Lichtkaans heb ie doar wat méér aarmslag as hier in joen ziedkoamertje”, plaasde ik. Ik wait nog dat ik van mien aigen plazerij schrok! Mor Edo ging der hail eerlieks op in.
“Ik taiken der vot veur as ik doar net zo’n mooi koamertje krieg as hier”, zee e. “t Is wel nait stoef noast deure, dij nije stad”, zee hai der nog over hin, “mor veur n ziel is t mor n zucht.”
En zo’n ziel kon der oardeg hoarder over knappen as ik in mien twijdehaands autochie, mainde Edo mit n beetje gekhaid in zien ogen.
Wat heb ik mie as jong huusdoktertje aan dij eerlekse, ainvoudege man waarmd.
Wat heb in n wille van zien zuverhaid had, ook al docht ik over n bult zoaken hail aans.
Edo van der Loan het nog geliek kregen ook. Op Hemelvoartsdag is hai uut tied komen, lag dood op bèrre. Dou is hai rust, zo as t volk van ons dörp aaltied zee.
Mörgen is t weer Hemelvoart.
Ook al kieken wie hail verschillend en ongeliek tegen zo’n dag aan, op d’ain of aan der menaaier zit ter toch n tikkel dankboarhaid en bliedschop veur ons in. Zunder dat ik doar nou aal te daipzinneg over doun wil, mor zo nou en den heb ik glad verlet om d’ainvoudeghaid van dij olle Edo.
Edo van der Loan is al vievendatteg joar dood.
Wat dood is of vergoan komt nooit weerom, zo as ik al zee.
Mor as t in oavendrood ondergoan is, mit glans en mit waarmte, den kin der nog joaren licht van ofstroalen.