Ik heb joe t ducht mie al n moal eerder verteld: ik bin n bonekerel, n echte laifhebber van bonen.
As t aan mie ligt, den komen der ieder dag bonen bie ons op toavel.
Bonen uut aigen toene, wel te verstoan.
Bie veujoarsdag kin ik mie mor zuneg bedappern om mien pootbonen der nog nait in te moaken. Dat kin aiglieks nait eerder as tegen ol-Maai, n twaalfden maai. Dou je t veul vrouger, den vraizen ze joe vervast òf. Allain de Waalze bonen, dij kinnen der begun meert al wel in.
Mor n Waalze bone is, as t ter op aankomt, gain echte bone. t Is n soort wikke, vicia faba, mit n stoer woord. Hou t ook wezen mag, Waalze bonen binnen ook hail best te eten, benoam mit n flottje mosterd der bie. Mor verleden week, kerel man, wat stonden mien pronkerbonen weelderg in de blui!
Glad n oardeghaid, al zeg ik t zulf.
Pronkerbonen vin ik n zeldzoam mooi gewas.
Zo jenteg as dij tegen de bonestokken opkroepen, da’s n lust om te zain.
En wat zit ter n blui aan!
d’Iemen hebben t ook in de goaten: tevreden brommend vlaigen ze van t aine bloumpie noar t aandere tou en slikken zok dik en zat. Ik stoa doar voak mit verstand noar te kieken. En ik wor der hail rusteg van, van binnen.
En den duurt t mor even of ik zai in gedachten mien ol leermeester uut vrouger joaren weer veur mie stoan: Rieks de Groot, Boontje Rieks, mien leermeester in bone-zoaken:
Bie Boontje Rieks kwam ik twaalf moal in t joar. Ainmoal in de moand, nait meer en nait minder.
Allain dou e dood goan is, dou bin ik der n dag of wat achternander west.
Deur aal dij joaren hin was t aaltied vaste prik: ainmoal in de moand stapte ik bie Boontje Rieks over drumpel. Boontje Rieks, mien leermeester in bonezoaken, n old kereltje, pedde schaif op de kop, mit aalmoal kroezen en vollen in t gezichte.
Dij kroezen en dij vollen zatten der daip in, t leek net n kaambe laand, dij net omplougd was: d’aine vurge noast d’aandere.
Bie zien neuze en zien mond luipen de kroezen liek op en dele en boven zien ogen, in t veurheufd, doar laggen de vollen overdwaars, net as op wenakker.
En midden maank aal dij vurgen keken Boontje Rieks zien ogen mie aaltied monter en wat guteg aan. Konverzoatsie tussen Rieks en mie was nait hail daipzinneg, mor wel hail vertraauwd.
“Zo, konterleur ook weer in aksie?” was t eerste wat Rieks vruig.
Dat haar den betrekken op mien blouddrokmeterij. Dij blouddrokmeterij haar Boontje Rieks niks in de reken, dat kon ik mor zó aan hom vernemen.
As n mìns zien ìndje der heer was, den was zien indje der heer, ook al perbaaierde zo ’n pilledraaier om doar n stôkkie veur te steken.
Och, as t ter op aankwam, den haar Boontje Rieks aiglieks ook nog groot geliek. Dij blouddrokmeterij was ja mor n doukje veur t bluiden: Rieks zien blouddrok was ja nog nooit te hoog of te leeg west. Nee, ik ging der ieder moand even hìn om de boudel doar n beetje in de goaten te holden, of e nait in loes en ploes omkwam.
Want slim schoon en netjes was t doar nait.
Der was nog n reden woarom ik geern even noar Rieks tou ging: Boontje Rieks haar nait veul aanloop, hai woonde wat achteròf, midden in t veld. En n beetje proaterij, ook al was t mor zo nou en den, doar fleurde hai aaltied van op.
En ik kreeg ieder moal uutgebraaid kollezie over bonen. En dat was mooi mitnomen.
Bie Boontje Rieks draaide t aalmoal om bonen. n Echte deskundege, joa, dat von ik hom.
Hai wos der ales van òf. Van waikschilde bonen, stambonen, stokbonen, van haardschilde bonen, pronkerbonen, sloatbonen. En van dreuge bonen, zulle bonen, sniebonen, törzebonen en krombekken. t Ging aaltied over bonen.
Wat mog ik geern even uut mien drokke, jachtege bestoan stappen om n zetje, n klaain zetje mor, in t bedoarde leven van Boontje Rieks te wezen.
Hai propte den n nij slootje achter de koezen, kaauwde der n poar moal op en snittjede n broene stroale nat hail sekuur in törfbakke, noast de potkaggel.
Ik zai t nog weer gebeuren: hou kreeg hai t veurnander, hai zat ter ja wel drij meter vanòf!
Mor t mishottjede hom nooit: mit n klets sluig t broene sap op de swaarde baggeltörf.
Boontje Rieks was voak wat borsteg, benoam bie winterdag. En as hai den wat housten of knoggeln mos en der n poar dikke kwaalsters kwammen, den was doar n kwispeldoor veur: n wit emeleerden kannechie mit n blaauw raandje der om. Zokse raggels zol Rieks vervast nait op zien törf spijen: hai wol der gain swieneboudel van hebben.
Ons konverzoatsie wer aaltied ofsloten mit: “Nou wol je zeker geern n moaltje mit hebben?”
Twaalf moal sjoars kreeg ik den n moaltje bonen mit. Bie veujoarsdag sniebonen uut de bonepot, of zulle bonen, bie zummerdag n moaltje vrizze bonen, bie haarstdag pronkerbonen en swinters dreuge bonen.
As Boontje Rieks mie t pongeltje over toavel tou schoof, den keek hai in zien goudeghaid der net bie uut of hai mie t leven red haar: bonen, doar draaide t teven ja om! t Is al meer as datteg joar leden.
Mor dou ik verleden week mien pronkerbonen zo weelderg in de blui stoan zag, dou wazzen aal mien belevenizzen mit Boontje Rieks der inains zó mor weer.
Ik zag zien gezichte, zien kroezen en vollen, liek op en dele en overdwaars, ik zag zien nait zo hail schone kwispeldoor mit n blaauw raandje der om. En verdold, ik heurde hou n stroale broene tebakssap mit n klets op de baggeltjes sluig.
Boontje Rieks, mien vrund, mien leermeester!
