Ditmoal zel ik joe ais wat vertellen over n kollegoa van mie. Dij man was nait allain dokter, hai het ook n poar boukjes schreven. Ain van zien bouken is verleden joar nog in t Grunnegers vertoald! t Is zulfs zo dat van ale bouken op d’haile wereld dij van mien kollegoa t mainste lezen worden.
Van de week heb ik nog weer ais ain van zien bouken lezen. t Begunt hail aigenoardeg:
“Hebben al verschaaident west, dij zok ter tou zet hebben om n verslag op te stellen over dij zoaken, dij onder ons heur beslag kregen hebben. Zo as t ons deurgeven is deur heur, dij van t begun òf aan ooggetugen west hebben en t woord bedaind hebben. Dat t leek mie nait verkeerd tou, eerzoame Theofilus, om nou ik alles van meet òf aan terdege noagoan heb, dat in goud verband veur joe op te schrieven.”
Ik dink dat ie t al deur hebben: zo begunt t bouk: t evengelie van Lukas. Wel was dij Theofilus aiglieks? Aan hom schrift Lukas zien baaide bouken ja. Nait allain t evengelie van Lukas, mor ook t bouk Handelingen.
Veur zo wied wie t noa goan kinnen, was Theofilus n veurnoam persoon in Antiochië. Dat ligt in Syrië. t Hait tegenswoordeg Antakya. In dij tijd haren veurnoame lu de beschikken over n koppeltje sloaven. Hai! woarschienlek het Lukas zo’n sloaf west, dij loater deur Theofilus vrijloaten is. Mor omreden dij Lukas zo’n schoon verstand haar, het Theofilus hom deurleren loaten, op zien kosten. Zodounde is Lukas loater dokter worden in Antiochië.
Lukas was dus gain Jeude, mor n Syriër. In zien bouken, dij e veur Theofilus schreef, dij nog in Syrië woonde, is dat dudelk te maarken. Ie hebben der dinkelk nooit zo bie stil stoan, mor in t begun van Lukas 2 staait: “t Vol veur in dij doagen dat kaaizer Augustus bevel gaf om in zien haile riek n volkstellen te holden. Dij volkstellen wer veur d’eerste keer holden dou Quirinius in Syrië regaaierde.”
Op dizze menaaier luit Lukas aan Theofilus zain op wat tiedstip aal dij dingen gebeurd wazzen.
Dou Lukas mit zien leren kloarkomen was, het hai n joar of wat dokter west in Antiochië. In t joar 45 -Lukas was dou zo’n 25 joar- kwam d’apostel Paulus in Antrochië te preken. En t was van dij gevolgen dat Lukas zok bekeerde tot t Kristendom.
Mien kollegoa ston as dokter goud aanschreven. Elk en ain mog hom doar in Antiochië geern lieden. Paulus was intied mit zien zendingsraaizen aan de loop. Hai sworf deur hail Klaain-Oazië en Griekenlaand hìn. Nou was dij Paulus nait aine woar je as vraauw vot gek op worden zollen. t Was mor n minlek lutje kereltje, mit n koale kop en kromme bainen, O-bainen. Wie zollen tegenswoordeg zeggen: dij is ofkeurd veur t biggenvangen! Doar kwam nog bie dat Paulus n kwoale haar, doar e nait goud weer van ofkomen kon. n Stiekel in t vlais, zo as e zulf zee. Hai haar slim last van d’ogen: n besmettelke oogzaikte, dij in t Midden-Oosten veul veurkomt: trachoom. d’Oogleden binnen ontstoken en misvörmd en trekken hailndaal noar binnen tou, zodat d’ooghoaren joe in d’ogen prikken. d’Haile boudel begunt te verswellen en in t lest bin je t licht in d’ogen zowat kwiet.
Bie Paulus was t zó slim dat ter op stoande vout n dokter biekomen mos. Hai was dou net bie de Galaten. Om kört te goan: Lukas mos der heer! Dij het zien praktiek in Antiochië dou votdoan en is noar Paulus ofraaisd. En hai is aaltied bie hom bleven. Paulus was zo wies mit hom as wat. Nait dat zien zaikte te verhelpen was, dat nait. Mor as Lukas zien oogzaalve der opsmeerde, d’ooghoartjes der uuttrok of wat oogdruppels der in dee, den wer t doar oardeg makkelker van. In zien braif aan de Colossenzen schrift Paulus den ook over Lukas as zien dokter en zien vrund.
Lukas is overaal mit Paulus hìn west. n Bruier van hom, Titus, ook. Hail Klaain-Oazië deur, noar Griekenland, tot in Rome. Dat was lang gain klaaineghaid: t mos mainst lopendens gebeuren, in de gloeiende zunne en in t stof. Nait best veur Paulus zien ogen. t Was zulfs op n zeker ogenblik zó slim dat hai t licht in d’ogen hoast kwiet was. Mainsttied schreef n aander Paulus zien braiven veur hom op, mor n hail enkeld moal, as d’ogen wat beter wazzen, den greep hai zulf noar de pìnne: grode letters as hoanepoaten. Dat schrift hai zulf in Galaten 6:11.
“Zai ie dizze grode letters wel? k Heb ze aigenhandeg opschreven!”
Paulus en Lukas hebben hail wat beleefd. Bie Malta binnen ze zowat mit n schip vergoan, ze hebben in t hok zeten en wat nait aal. In Rome het kaaizer Nero Paulus dood moakt: de kop ter òf haauwgen. In t joar 67.
t Leste wat wie van de bruiers Lukas en Titus waiten is dat zai mit zien baaident op knijen liggen bie Paulus zien grafstee. Titus, dij op Kreta zo’n mooie braif van Paulus kregen haar. Tja, dij Lukas het wat ofsjaauwd in zien leven en hail wat zaiken onder handen had, as Kristen en as dokter. n Kerel om groots op te wezen! Gain wonder dat ter zoveul zaikenhuzen noar hom vernuimd binnen.
