1990 t Riepster Licht

Aine van de mooiste Grunneger overlevens is dij van t Riepster licht. Mit t woord Riep wordt t dorp Zeeriep maind. Vrouger lag t stoef aan zee; tegenswoordeg nait meer. Der is op t Wad zóveul grond bie aanwonnen, dat t ligt nou wied t laand in, dicht bie Loppersom.

Zo om en bie 800 noa Kristus was Karel de Grode kaaizer van de Franken. En mit n pozzie sloagerij was hai ook boas worden over de Vraizen en Saksen.

Dij kaaizer wol dou dat t olle haaidense laandsrecht van ons veurgeslacht, dij van old op jonk overleverd was, opschreven worden zol. Karel de Grode haar noamelk t Kristendom aan t volk hier oplegd en hai wol de nije wetgeven bie t olle aanpazen.

Mor dat ging hom nait glad òf! Mos je net dij vrijgevochten veurolders van ons hebben. Dij luiten zok mor zó nait onder t mous stoppen. Ze wazzen veul te wies mit heur aigen olle gewoontes; en dij wollen ze nait kwiet ook!

Elk en ais mos van kaaizer Karel deupt worden. Dij t persee nait wol kreeg kop ter òf. Doar was Karel nait kinderachteg in, hai mog den honderdmoal kristelk wezen. Nait deupt? Kop ter òf!

Aandern, dij baange veur heur aaierkörf wazzen, luiten zok wel deupen, mor bleven daip in heur haart toch aan t olle vastholden.

In ieder gewest werden der twaalm van de oldste en wieste mannen aanwezen om t olle recht op te schrieven. Zo wazzen der hier in t Grunnegerlaand ook twaalf van dij Wimoedes, zo as men ze nuimde. Mor ale twaalm zetten de kont tegen de krubbe: zai wollen t nait doun!

De olle speuken en wetten moggen nait opschreven worden, zeden ze.

Dij wazzen haaileg, doar mos je mit de vingers ofblieven. Dat haar van geslacht op geslacht aaltied al zo west. Dou gaf Karel de Grode heur zeuven doagen tied om der over noa te dinken wat veur stravve ze t laifst hebben wollen: kop ter òf, leventeg begroaven worden of op n schip zunder zaail, zunder raimen en ook zunder rouer in zee stöt worden.

Wat dee ie? Nou, dat deden zai ook!

Men brocht heur op n schip zunder zaail, zunder mast, zunder rouer, zunder anker en zunder raimen. En dou wer t haile spultje deur de soldoaten van kaaizer Karel in zee stöt.

Dat gebeurde in Zeeriep, dat doudestieds nog n zeedörp was en stoef aan diek lag. Wind, stroom en golven grepen t bootje en t was zo vot.

Dat zag der nait best uut veur dij twaalm. De kaans om zunder eten of drinken t leven der òf te scheuren was zó klaain, t nuimen nait weerd. Woar zollen zai ooit nog ais te lande komen op dij grode, wilde zee?

Mor t zol nog slimmer worden.

Dijzulfde nacht kwam der n störm opzetten as der nog nooit hoast west haar.

De zee wer woester en woester, t Was alderbenaauwdst. Dij twaalm wieze manlu in t bootje zotten in de grootste nood. d’Aine hoge golf noa d’aandere spuilde over heur hìn.

Ieder bod kon t bootje uut nkander sloagen worden. Der was gain uutkomst meer. Hou of ze ook aan heur goden ruipen, hulpe kwam der nait.

Dou zee d’oldste van dij wieze mannen -zien noam was Asing-: “Zel k joe ais wat zeggen, manlu? Ik dink dat ons goden zok niks meer van ons aantrekken, dij heuren ons ains nait. t Kon wel ais zó wezen dat de nije God toch staarker is.

Wat ducht joe der van?”

d’Aandern wollen wel noar hom lustern omdat hai verreweg de wieste was.

En hai vertelde nog, dat hai as kwoajong Willibrord preken heurd haar over de discipels. Dij discipels wazzen ook ais n moal in n dikke störm beland op t meer van Tiberias. t Haar der op leken dat ze mit man en moes vergoan zollen. Mor dou was d’Here zulf der over toukomen, lopends over t woater. En dou was t aalmoal nog weer goud komen.

“Kiek ais, lu”, zee Asing, “wie mouten ducht mie mit nkander dijzulfde Heer mor aanroupen. Wel wait komt Hai ons ook te hulpe, net as zien discipels.”

En dou binnen dij twaalf wieze mannen aan t beden goan, midden op de Waddenzee, net zo as de twaalf discipels op t meer van Tiberias.

En kiek, doar zaggen z’op d’achtersteven van t schip opains dudelk n man stoan, mit n kromholt in zien haand. Doar stuurde hai t bootje mit, dwaars deur wind en golven hìn, regelrecht noar t land tou. En op t aigenste stee doar ze vandoan dreven wazzen, kwammen ze ook weer aan laand. In Zeeriep.

Dou zai in Riep wazzen sprong de dattiende, heur machtege stuurman, t eerstes tou t schip uut. En hai pootte zien kromholt in de grond. Dou was hai inains vot. Mor t kromholt begunde te branden mit n groot vuur. Ales in t ronde wer der deur verlicht. Minsen uut t dorp kwammen der verboasd op oflopen.

Dou begrepen de twaalf Wimoedes dat ze mis west haren en dat ze de wetten toch opschrieven mozzen. Kaaizer Karel hebben z’om vergeven vroagd.

Ze binnen vot begund om de wetten op te schrieven en z’hebben der ook in zet dat Kristus de Heer van d’haile wereld was.

Dat was ook ja dudelk te zain aan t Riepster Licht. En t Riepster Licht het brand zo laank as Zeeriep aan zee legen het.

Honderden schepen binnen in stormweer deur dat heldere vuur beholden in d’hoaven komen.

Mor dou is t gebeurd dat de zee aal bie lutjen laand worden is. Woar nou t Zaand ligt, en veul wieder nog, dat was aalmoal zee, zo wied as der nou koren gruit. Dou is t licht vanzulf uutgoan, omdat ter toch gain schip meer komen kon.

Loater is de Duvel komen en dij het op de nije diek zien licht aanstoken.

As der störm was en de schippers wollen binnen komen, den voarden zai doar op òf as n vaailege boak. Mor den, inains was t weg, van t aine ogenblik op t aandere. Houveul aarme zeelu doar wel bie omkomen binnen, dat is hail nait te zeggen.

Aan dizze olle overlevern hebben ons veurolders wel zo’n doezend joar laank leufd. Tegenswoordeg kieken wie tegen zokse verhoalen n beetje aans aan.

Toch wol ik dit vertelster nog n moal aan joe kwiet. En zo stoef veur Pinkster komt dat net mooi uut. Pinkster is ook ja n feest van vuur en licht, van wind en störm, van n wonderboarlieke kracht, dij weer n nije zummer in ons leven brengen kin.

Net zo as t verhoal van t Riepster Licht dat aan ons veurgeslacht doan het!