Hebben ie dat ook wel ais, dat joe aaldeur n deuntje of n noam boven in de kop zit, dij je mor nait weer kwiet worden kinnen? t Is net of de drommel der mit speult, mor bie t minste of geringste schut joe zo’n noam of zo’n laid ieder keer weer in t zin. En dat gaait den mor deur, zo’n haile mörgen laank, of assmis n haile dag. n Week of wat leden overkwam mie dat ook weer n moal. Ik was n beetje in toene aan t pulen, wat onkruud waiden, de spinoazie en mien worreltjes der in moaken mit wat bloumpiederij. En doar ging t inains hìn!

“Klein vogelijn op groene tak, wat zingt g’een lustig lied”, zo begon t in mien bovenkoamer. En ik kon t deuntje mit gain meugelkhaid weer kwiet worden, t Haar verdikke ja gain spier mit mien toene uut te stoan. Zo’n klein vogelijn was mie braid noar t zin, as e doar mor mooi op zien gruine takke zitten bleef te zingen, as hai mien zoadjederij mor mit rust luit.

De haile morgen het t daaier zien lustig lied zongen, net zo laank tot de vraauw mie veur t eten ruip: n best moal stamppot dreuge bonen mit goud wat slachterij der bie en zoepenbrij noa. Van stonden òf aan het t klein vogelijn zok dou stil holden.

En vanmörgen, hou was t in de vrede meugelk, vanmörgen heb ik Sofie Sodom bie mie op verziede had. Nait echt vanzulf, Sofie is ja al joaren dood. Mor zai spoukte mie aalweg deur de kop, ik kon heur verdold mor nait kwiet worden, ik kwam gewoonweg nait van heur òf.

Sofie Sodom was oorspronkelk ofkomsteg uut Winschoot en as jonk wicht hierhìn traauwd. Sofie dee vrouger t schierschonen. Ik dink dat paardie lu nait meer waiten wat of dat is.

As t swien slacht was, den mozzen d’ingewanden schoon moakt worden. t Swien zien dunne daarm, doar kwam de mèt loater in. En den wazzen t metworsten. t Swien zien dikke daarm, doar kwammen leverworsten van.

Schierschonen, dat stak naauw, dat was n haile fiene juvver. Zo’n schierschoonster keerde de daarms binnenste boeten en den schraabde zai mit heur pigge en mit n schaarp mes d’ingewanden zuver schoon.

Ik zag weer n tiene mit mèt en n tiene mit lever, snoede en oren mit aander ofgeval van t swien in t kaarnhuus stoan en Sofie Sodom der noast.

Loater het Sofie t overgeven. Zai was dou al op leeftied en n vetpot haar t schierschonen toch ook nooit west. Mor hou was t meugelk dat Sofie vanmörgen aalweg om mie tou sworf? Van t schierschonen, doar kwam t wizze nait van.

Dat deden ja we! meer vraauw lu. En dat was aiglieks ook gain biezunders.

Nee, doar kon t nait van komen dat Sofie Sodom in n wolke van vrundelkhaid en aarbaidsoamhaid om mie tou hong.

Nee, t kwam vervast deur de leste poar moand van heur leven, dou zai in t ledikant komen was. t Was begonnen mit wat vergeetachteghaid, mor t was aal slimmer worden, zó slim dat Sofie wos op t lest zowat niks meer. Zo het zai doar n moand of wat legen, veurdat zai uut tied kwam.

t Is al joaren leden, mor ik zag t aalmoal nog weer veur mie.

Ik was inains weer bie Sofie in huus.

Sofie haar n leven van haard pokkeln en knooien achter de rôgge.

En nou was zai òf, schoon òf. Proaten kon Sofie nait meer, gain woord meer.

Dat dee zai vrouger aans ook at nait veul. Zai huil heur aandacht aaltied hail sekuur bie t waark dat zai onder handen haar. Mor der was ain biezunderhaid: Sofie nuunde der aaltied bie, zai zong zunder woorden n psaalm of n old laid. Bie t borstrokken braaien veur de kinder, bie t sokken stoppen, bie t huus aanhemmeln, overaal en aaltied woar zai aan t waark was, doar nuunde Sofie n laid. Sofie was al vroug wedevraauw worden. Mor heur kinder haar zai mit eren grootbrocht. Mor nou zee Sofie gain woord meer, omdat zai niks meer wos. En zai nuunde ook nait meer. Doar zol de wereld gelieke goud om deurdraaien, dat wos ik ook wel. Mor t was toch begrodelk dat wie Sofies gedachten en gevullens nait meer te heuren kregen. Sofie was ja nog aine van d’olle stempel: nait soezen, mor broezen! En de waarmte in en rondom heur wezen trok in heur doaglieks waark, zo as n sponze t woater opzogt. Sokken stoppen, dat was mor nait gewoon sokken stoppen, nee, doar trok n dail van heur zulf in. Dij sokken wazzen veur de kinder. En dij mos je goud in de klaaier zetten. En schierschonen bie t boerenvolk, dat kon joe nog n mooie sint op de wale smieten. Den konden de kinder deurleren. Doar draaide t bie Sofie aalmoal om.

En nou was zai òf, schoon òf.

Heur handen bewogen toerloos deur. Sofie mommelde wat veur zok hin, gain tanne en koeze meer in de mond. Aan heur gezichte kon men zain hou drok zai t haar. Der lag n glimpie van gelok op. Kiek, nou was zai aan t braaien: heur vingers vlogen om nander tou: twij slichten, twij noadjes.

Den wazzen d’handen even stil. Mor doar ging t al weer hìn. Zai streek mit kracht over de dekens hìn, aal mor over t zulfde stee. Nou was zai vervast aan t schierschonen. En Sofie huil der nait eerder mit op, veur en aleer de daarms zuver schoon wazzen.

En verdold, dou was t net of Sofie aan t draaien was. Joa, noatuurlek, zo draaide zai aan t worstmeulentje, zo glee de mèt in de dunne daarm van t swien.

En de metworst kronkelde as n laange slange over de keukentoavel hin. Mit stôkkies zaailgoaren muik Sofie doar mooie metworsten van.

Veur veul olle mìnsen was t n bezuiken, as zai aal de muiten en zörgen van vrouger in heur kindshaid nog n moal mittorren mozzen, as t verstand stoadegaan votglee. Veur Sofie nait. Dezulfde aandacht, dezulfde waarmte van vrouger, dij zai eertieds bie t waark had haar, dij wazzen der nou ook nog.

Ik was in toene mien worreltjes aan t uutdunnen en lopiesweg reet ik wat onkruud tussen de snietjemous vot. Sofie Sodom was nog aaltied stoef bie mie.

Ik vernam dat ik wat in miezulf begon te proaten. “Hier nog mor n worreltje der tussen uut en doar nog mor aine. Aans stoan ze veul te dicht op nander.”

Hail sekuur dee ik mien waark. Veul sekuurder as aans. Dat kwam vanwegens Sofie Sodom, t Waarme zunlicht glee onverwachts over de grond.

Dit was nait meer even gewoon mien toene waiden, nee, der kwam n dail van miezulf in te liggen. Net as bie Sofie vrouger.

En doar was ze! Doar was ze levensgroot! Ik zag heur weer de stoebe schrobben, ik heurde alderdeegs t rabbeln van heur störten emmer.

Ik heurde heur ook weer nunen! En ik mag n bone wezen as dat nait t laidje van n week of wat eerder was: ‘Klein vogelijn op groene tak!’

t Was n mooi en zuver ogenblik. Net zo mooi en zuver as n swienedaarm noa t schierschonen is.

Aigenoardeg dat ik noa aal dij joaren nog zoveul wille aan dij ol slove van n Sofie Sodom heb!