Wie wazzen aan t swemmen in de braide wieke.

Echt swemmen, och, dat was t aiglieks nog nail, t Was meer hondjekraben.

Goud swemmen, dat heb je mor nait zo ain twij drij in slag. t Was veur ons al n haile toer om de kop boven woater te holden.

As wie bie ons tegen t huus in daip sprongen, den kregen wie aaltied n lege petroliebuzze mit. In de toede deden wie n körke. En as wie ais bie ons voader slim in de groatsie wazzen, den moggen wie de slachtplaanke mit hebben. Mor mainsttieds mozzen wie ons mit n petroliebuzze redden.

Bie ons tegen t huus was t ain en aal bragel en modder in t daip. En der lag ook glas in. Wie hebben ons der voak genog aan sneden. Zo nou en den n beste gulbe in dikke tone, n Wonder dat t aaltied zo goud ofluip, dat doar nooit gain swellerij bie komen is. t Laifst gingen wie noar de braide wieke tou. Dat was wel n mooi indje rieden op fietse, mor doar was teminzen n boaistee mit haarde, gelege grond. t Was ons te min om doar n petroliebuzze mit noar tou te nemen.

Der wazzen gounent dij de schoolslag al konden. Dij haar Trip heur leerd.

Trip was smid bie ons op t dörp en hai haar der oardeghaid aan om t jonkvolk swemmen te leren. En hai kon t zulf ook meroakel: net n broenvis!

Zo wied hebben wie t nooit schopt. Ons hondjekraben veraanderde stoadegaan in wat wie „kraauwel” nuimden: d’aarms omstebeurt liek veuruut en mor stief plompen mit joen bainen.

Mor goud, wie wazzen op n mooie zummermiddag aan t swemmen in de braide wieke. n Koppeltje van n man of tiene. As haalfmalen pokerden wie deur t woater hin, bladjes kreuze op kop. Ik wait dat nog goud: t was n middag zunder zörge. Gain huuswaark van school en ook van t laandwaark wazzen wie vrij: de sukerbaiten stonden aalmoal al op aine en t zichten, doar haren de boeren t nog nait aan tou. n Dag van zunschienweer, zunder zörge, n tuutjefloitersdag. Ik ston tot aan d’haals tou in t daip, dou der inains mit koegelsvoart n vraauwspersoon op fietse langs stoof. n Wonderliek vraauwmins was dat.

Zai haar n blaauw klaid aan en n wit schoed doar overhin. t Hoar druig zai in n knoedje achter in nekke. Mor wat mie t mainste opvol was de kleur van heur gezichte: sangen-rood. Zo’n kleur kregen bruier en ik ook aaltied as wie deden wel t langste d’oam inholden kon. Ik zag t vraauwmins in n tèl veurbie schaiten, hoog boven op de loane, neuze zowat op t stuur. Mor in dij aine tèl begreep ik dat doar n hail biezunder vraauwspersoon langs vloog, of duvel heur op d’hakken zat.

“Wel is dat wel?” vruig ik aan aine van d’oldere jonges.

“Da’s pleegzuster Hillegonda”, zee dij, “en da’s n boaker!”

Aan zien stemgeluud vernam ik wel dat hai groot respekt veur heur haar.

As der aans n biezunder heerschop of n aigenoardeg vraauwspersoon langs kwam, den haren wie as kwoajonges doar aaltied de gek mit. Den ruipen wie dij noa, of wie gooiden der mit snijbalen noar, of wie gingen veur dood midden op de weg liggen, zodat ze der nait meer langs konden zunder òf te stappen.

Mor aan dizze jong vernam ik mor zó dat doar bie pleegzuster Hillegonda gain sproake van wezen kon. Wat n boaker was, dat wos ik nait. Doar wol ik hom ook nait noar vroagen, dat was mie te min. Mor wat n pleegzuster was, dat wos ik wél! Bie Jan van der Woude, t krudenierswinkeltje bie ons op t dörp, stonden aaltied n poar vlèzzen ‘Pleegzuster Bloedwijn’ op teunbaanke. Op t etiket ston n ploatje mit n pleegzuster der op. Dij druig n widde douk mit n rood kruus op t hoar.

Doar kon je aan zain dat zai pleegzuster was. Dij bloudwien was goud veur bloudaarmoude, dat ston der op. t Was ook goud veur slapte en muieghaid.

Ons voader haar dij bloudwien niks in de reken. As aine mui was of slap in d’hakken, den zo! zo aine soavends mor op tied achter de berregedientjes schaiten, den was t doags der op wel weer over. En as aine bloudaarmoude haar, den zol zo aine mor goud wat spinoazie eten, of as t aans nait wol, mor n haandjevol stoalpillen deursloeken. Dij kostten hoast niks. Zodounde begreep ik dat pleegzuster bloudwien nait bepaald goudkoop wezen kon. En zo’n zulf de pleegzuster haar ik nou in hoogst aigen persoon langs de braide wieke vlaigen zain. En ons voader mog dij pleegzuster bloudwien niks in de reken hebben en dinkelk zo’n pleegzuster den ook nait, mor mien swemkammeroaden haren groot respekt veur heur, dat was mie nait ontkomen.

Loater, veul loater, dou ik aan de wait kwam wat n boaker was, heb ik pas goud begrepen woarom pleegzuster Hillegonda der mit zo’n koegelsvoart over stoof. Dijzulfde nommerdag is Swier Broukemoa geboren, d’oldste jong van Berend en Fientje Broukemoa, achter aan de braide wieke.

As pleegzuster Hillegonda dou waiten haar wat veur klierderge rötjong dij Swier Broukemoa worden zot, den haar zai hom der vervast in zitten loaten!

Nog weer loater, joaren loater, dou pleegzuster Hillegonda al n zetje uut tied was, heb ik pas vernomen woarom zai zo’n sangen-rode kleur in t gezichte haar. Ze hebben mie t veur woar verteld, dus as ik laig, den laig ik in kemizzie. Ieder keer as de vloagen opkwam men en de kroamvraauw zok hoast gain road meer wos en zok welterde van piene, den dee pleegzuster Hillegonda heur t veur, hou zai d’oam ophoalen mos. En as t zo wied was, as t kind komen zol, den huil pleegzuster Hillegonda d’oam óók in en drôkte net zo stief mit as de kroamvraauw. Hoast nog stiever, zai luip der sangen-blaauw van aan.

Pleegzuster Hillegonda, dij zulf nooit n kind op de wereld zet haar, holp d’aander vraauwlu nait allain mit road en doad, zai dee t mit heur haile wezen. Zai sieverde zok der zulf bie vot.

Gain wonder dat t volk zo’n daip respekt veur heur haar. Pas as zai t kind in t pak speld haar, den zakte dij sangen-blaauwe kleur weer wat òf noar sangen-rood. Dou ik loater zulf huusdokter was en t waark mie wel ais wat te drôk en te bandeg wer -dat overkomt ons aalmoal wel n moal- heb ik voak aan heur docht en tegen mie zulf zegd: “Neem mor n veurbeeld aan pleegzuster Hillegonda, mien jong!” En den kon ik t weer n haile zet volholden, aalhouwel ik dij pleegzuster Hillegonda mor ain tèl in mien leven zain haar!